4 วิธีป้องกันและรักษาเส้นเลือดขอด

ปกติเลือดเมื่อลงมาเลี้ยงที่ขาแล้วจะต้องกลับไปที่หัวใจ กล้ามเนื้อของขาและเท้าจะทำหน้าที่เป็นหัวใจดวงที่สองของมนุษย์ ทำหน้าทีบีบเลือดขึ้นไปด้านบน และเพื่อให้เลือดสามารถวิ่งขึ้นทางเดียว ธรรมชาติจึงสร้างหลอดเลือดดำให้มีลิ้น ซึ่งทำหน้าที่เปิดให้เลือดวิ่งขึ้น และปิดเมื่อไม่ให้เลือดไหลย้อนกลับมา จึงอาจกล่าวได้ว่า หลอดเลือดดำนั้นจะถูกใช้งานเมื่อข้อเท้าอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าหัวใจ (อยู่ที่ระดับราวนมเรานี่เอง) นั่นหมายความว่า ถูกใช้งาน ตั้งแต่เช้าที่เราลุกขึ้นจากที่นอน จนถึงเมื่อเราล้มตัวลงนอนจึงจะได้พัก เมื่อลิ้นของหลอดเลือดดำเสื่อมลง หรือผิดรูป ก็จะเกิดภาวะลิ้นรั่ว ทำให้เลือดไหลย้อนมากคั่งอยู่ในขามาก จนแรงดันทำให้หลอดเลือดดำยืดโป่งพองออกเป็นเส้นเลือดขอด เกิดภาวะขาบวม หรือมีผิวหนังอักเสบเรื้อรังตามความรุนแรงของความเสื่อม จนในที่สุดก็จะกลายเป็นแผลเรื้อรังที่ข้อเท้า ซึ่งมีน้ำเหลืองแฉะออกมาตลอดเวลา ทำให้ต้องใช้ค่าใช้จ่ายสูงในการดูแลแผลระยะยาว ซึ่งระยะนี้อาจเรียกได้ว่าเป็นภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรังระยะท้ายก็เป็นได้

ความเสื่อมของหลอดเลือดดำ จะเกิดมากหรือน้อยก็ขึ้นอยู่กับ กรรมพันธุ์ของผู้ป่วย และความหนักของการใช้งาน เช่น อาชีพที่ยืนนาน มีการตั้งครรภ์ มีภาวะน้ำหนักเกิน มีลิ้นหัวใจรั่ว หรือมีการบาดเจ็บของขา เช่น กระดูกหัก ผ่าตัดเข่า ซึ่งนอกจากจะทำให้ลิ้นหลอดเลือดดำเสื่อมรั่วแล้ว บางครั้งอาจเกิดลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำด้วยทำให้อาการรุนแรงมากขึ้น

ภาวะหลอดเลือดดำบกพร่องเรื้อรัง เป็นโรคแห่งความเสื่อมที่ยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้เนื่องจากด้วยเทคโนโลยีในยุคปัจจุบันยังไม่สามารถเปลี่ยนหลอดเลือดดำที่ขาได้ทั้งหมด ดังนั้น เป้าหมายในการรักษาจึงเป็นการรักษาเพื่อป้องกันไม่ให้ความเสื่อมรุนแรงกลายเป็นระยะสุดท้ายที่มีแผลเรื้อรัง

การรักษาเพื่อป้องกันไม่ให้ความเสื่อมรุนแรงกลายเป็นระยะสุดท้ายที่มีแผลเรื้อรัง

ซึ่งทำได้ 4 วิธีหลักๆ คือ

1. ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เพื่อลดการใช้งานหลอดเลือดดำ ทำได้โดยการหลีกเลี่ยงการนั่งห้อยขา หรือยืนนิ่งๆนานๆ ออกเดินหรือออกกำลังกายกล้ามเนื้อที่ขาให้มากขึ้น ยกขาสูงระหว่างวัน และควบคุมน้ำหนัก
2. ใช้อุปกรณ์บีบรัดขา หรือ ถุงน่องทางการแพทย์ ซึ่งเป็นถุงน่องที่รัดไล่ระดับความแน่นจากข้อเท้าขึ้นมา เพื่อช่วยให้การไหลเวียนของหลอดเลือดดำดีขึ้น เมื่อมีการบีบตัวของกล้ามเนื้อขา ป้องกันไม่ให้เลือดไหลย้อนมาที่ผิวหนัง จึงช่วยชะลอไม่ให้เส้นเลือดขอด หรือผิวหนังอักเสบรุนแรงมากขึ้น
3. การใช้ยา เพื่อกระตุ้นการทำงานของหลอดเลือดดำให้มีการหดตัวดีขึ้น กระตุ้นการทำงานของลิ้นหลอดเลือดดำ ลดอาการอักเสบ ทำให้อาการปวด บวม เมื่อยขาลดลง แต่จำเป็นต้องใช้ยาต่อเนื่องเพื่อบรรเทาอาการ
4. การผ่าตัด เพื่อกำจัดหลอดเลือดดำที่มีลิ้นรั่วบริเวณผิวหนังทิ้งไป เพื่อลดภาระงานหนักของหลอดเลือดดำอื่นๆ ทั้งนี้จำเป็นต้องทำการตรวจ ultrasound เพื่อระบุตำแหน่งหลอดเลือดดำที่ลิ้นรั่ว ว่าเป็นตำแหน่งที่สามารถผ่าตัดปิดไปได้หรือไม่